موسیقی سنتی

	نوازنده	نام قطعه	زمان	حجم فايل (KB)	دانلود
1	علي نقي وزيري	دستگاه سه گاه	07:52	3,686
2	عبدالله دادور	چهارمضراب شور	03:40	1,718
3	يوسف فروتن	آواز افشاري	07:02	3,300
4	سعيد هرمزي	دستگاه ماهور	06:12	2,884
5	ابوالحسن صبا	دستگاه نوا	11:55	5,569
6	ارسلان درگاهي	دستگاه ماهور	06:35	3,081
7	ابوالحسن مشير معظم افشار	آواز افشاري	06:11	2,890
8	احمد عبادي	دستگاه شور	06:18	2,947

علي نقي وزيري (1266-1358) - دستگاه سه گاه
شايد ديدن نام کلنل وزيري در ليست سه تار نوازان اين مجموعه باعث تعجب عده اي از علاقه مندان موسيقي ايراني شود. زيرا کلنل وزيري همواره به آهنگسازي و نوازندگي تار شهره بود و تنها عدۀ کمي موفق به شنيدن صداي سه تارش شده اند. البته وي خود را نوازندۀ حرفه اي سه تار نمي دانست و قرار دادن سه تار وي در اين مجموعه به اين دليل است  که او در کتاب دستور تار (يا بنا به عنوان روي جلد آن، دستور تار و سه تار) ابراز علاقه اي به اين ساز ظريف و کم صدا داشته و به نوشته خود در مواقع خلوت و دور از غوغا به آن مي پرداخت. بي شک عده اي از علاقه مندان به هنر کلنل وزيري مايل به شنيدن قطعه اي از سه تار نوازي وي هستند.
به دليل اينکه کلنل وزيري به تحصيل سه تار و اسلوب نوازندگي آن نپرداخته است، نواخته هاي او قرابت زيادي به تار نوازي او دارد و حالت هاي ارائه جمله ها، مضرابها و تزئين هاي نوازندگي تار را در سه تار او مي شنويم. با دقت در سه تار کلنل وزيري بيش از پيش متوجه مي شويم که عشق واقعي به موسيقي، قدرت و صلابت نوازندگي تار، دانش موسيقي و محفوظات گوناگون تنها مي تواند پيش زمينه اي براي نواختن سه تار و اجراي موسيقي ايراني با اين ساز باشد. نوع خاصي از ويبره، غلت ها و تحرير هاي تک سيم و دوري از جمله هاي رديفي و ارائه مطالب به شيوه اي نوين، بخشي از ويژگيهاي سه تارنوازي کلنل علي نقي وزيري است.

عبدالله دادور (1273-1355) - چهارمضراب شور درويش خان
محفل انس و مجلس بزم پدر موجب شد تا از کودکي به نواي سه تار ميرزاعبدالله و ديگر استادان زمان گوش فرا دهد و از سن هفده سالگي به محضر درويش خان بشتابد. مدتي نيز از محضر دکتر منتظم الحکما بهترين شاگرد ميرزا عبدالله استفاده برد. با اين که مشاغل ديگر موجب شد تا وي به عنوان موزيسين حرفه اي کار و فعاليت نکند، امّا استعداد و علاقه، پشتکار و ديدن استادان زمان باعث شد تا در زمرۀ سه تار نوازان ممتاز محافل خواص موسيقي و به عنوان يکي از بهترين شاگردان درويش خان به شمار رود.
صداي سه تار وي بسيار اصيل و با صدادهي عالي و شاخص به گوش مي رسد. قطعه ي چهارمضراب شور درويش خان از زمرۀ قطعات مورد علاقه ي قطعات مورد علاقه عبدالله دادور بود و با اصرار و خواهش استادان جوان، اين قطعه در منزل حاج آقا ايراني مجرد ضبط و به يادگار باقي ماند.

يوسف فروتن (1275- 1357) - آواز افشاري
از شاگردان تار آقا حسين قلي و درويش خان بود و به نوازندگي ويولن و پيانو آشنايي داشت. با آن که از چگونگي دورۀ آموزش سه تار وي اطلاعي در دست نيست، امّا از آنجا که به عنوان "دايرة المعارف ضربي" مشهور بود و تصنيف ها و پيش در آمدها ساخته ي قدما و حتّا معاصران را ار حفظ داشت، قطعاً زمان زيادي را نزد استادان مختلف به تحصيل مشغول بوده و از طرز به صدا در آوردن سه تار و تسلط به نزئينات و امکانات صوتي سه تار، به نظر مي رسد که به احتمال زياد از آموزش سه تار درويش خان بهره ديده است. چپ هاي پر قدرت، ارائه موسيقي پر شور، پر افت و خيز، استفاده از جمله ها و تحريرهاي رديف در آوازها و ريزهاي با تسلسل يک نواخت و شمرده در ساز وي شنيده مي شود. فروتن از جمله چند نوازنده ممتاز سه تار در قرن اخير به شمار مي رود و شاگردان برجسته اي در دورۀ فعاليت در مرکز حفظ و اشاعه پرورش داده است.

سعيد هرمزي (1276-1355) - دستگاه ماهور
درويشي بي ريا، افتاده و به دور از من و ما، تصويري بود که پس از ديدن وي در ذهن بيننده نقش مي بست. او که در عنفوان جواني به فراگيري تار نزد يکي از شاگردان ممتاز درويش خان پرداخته بود، سپس به محضر درويش و بعد مرتضي ني داوود راه يافت. در ميانسالي و اثر بيماري سختي که وي از نواختن تار بازمي داشت، به نوازندگي سه تار روي کرد و به قول خودش "ناخن زدن را از برادر" که او نيز موسيقي را بصورت آکادميک و در محضر قدما آموزش ديده بود، فرا گرفت.
قدرت وي در ارائه مطالب موسيقي با زيبايي و نهايت ذوق و در عين حال آميخته با جمله هاي رديف و شور، سرخوشي، طراوت و سرزندگي در سه تارش به گوش مي رسد. در اجراي تزئينات دست چپ، ويبره  و کنده کاري نهايت ذوق را داشت. هرمزي از جمله سه تارنوازان ممتاز معاصر به شمار مي رود. ماهور دستگاه مورد علاقه وي بود و آن را به زيبايي اجرا مي کرد.

ابوالحسن صبا (1281-1336) - دستگاه نوا
در خانواده اي هنردوست ديده به جهان گشود و از کودکي به فراگيري بيشتر سازهاي ايراني نزد بهترين استادان زمان همت گماشت و به گفته خود از خرمن چهل استاد مسلم موسيقي ايراني خوشه چيد. در مورد زندگي هنري استاد شايد بتوان در يک جمله او را چکيده موسيقي قديم ايران ناميد و محصول قرنها ذوق نسل هاي متوالي موسيقي دانان ايراني را به معناي دقيق کلمه در سه تار وي شنيد. سه تار استاد صبا چه از نظر ارائه مطلب موسيقي با تکيه دقيق بر رديف - در عين بداهه نوازي - و چه از نظر اصالت در تکنيک اجرايي سه تار و ايجاد صداي اصيل و صدادهي درست، در غايت کمال و حد اعلا ست. در واقع ساز صبا، سنگ محکي براي سنجش و مقايسه ديگر شيوه هاي سه تار نوازي به شمار مي رود.
با دقت و شنيدن مکرر نواخته هاي استاد صبا، به رغم ضعيف ضبط خانگي، بسياري از رموز تکنيکي و چگونگي اجراي موسيقي ايراني با اين ساز براي هنرجويان بيش از پيش آشکار مي شود. در شيوه نوازندگي استاد صبا تنوع و حالت مضراب نقش عمده اي در ارائه موسيقي به نسبت توانايي هاي دست چپ دارد و تمامي دقايق و ظرايف اجرايي سه تار از قبيل صداي خوش مضراب، اِکول صحيح دست گرفتن و نواختن ساز، استفاده از تمامي امکانات صوتي ساز، سرعت طبيعي و لازمِ دست چپ و ويبره هاي ظريف و متناسب با جمله، به دقت رعايت مي شود. امّا شايد شاخص ترين ويژگيهاي سه تار استاد صبا ريزهاي پيوسته، کم سرعت و متين با صدايي مغزدار و پُر است که دز ترکيب جمله هاي ديگر موسيقي پيوستگي خاصي دارد و صداي ريز در متن موسيقي با جلوه اي خاص به گوش مي رسد و حالت اُفت و خيز و مقطعي در آن نيست.
به رغم نگارش کتاب ها و متد آموزشي براي سه تار توسط وي، عمر کوتاهش فرصت بهره وري از خرمن دانش و ذوق سرشار او را براي شاگردانش فراهم نساخت.
قطعه اي که در اين مجموعه ثبت و ضبط گرديده است، اجراي دستگاه نوا است که علاوه بر ان که از بهترين اجراهاي سه تار استاد صبا است، از بهترين اجراهاي اين دستگاه در يک قرن اخير است.

 ارسلان درگاهي (1281-1352) - دستگاه ماهور
وي در 15 سالگي به کلاس به کلاس درويش خان رفت و پس از آن نزد مرتضي ني داوود به تحصيل موسيقي ادامه داد. با آن که از تار وي چندين صفحه همراه آواز فمرالملوک وزيري ضبط شده است؛ امّا در سنين پس از جواني، تار را کنار گذاشت و به سه تار علاقمند شد. از آنجا که وي تحصيل نوازندگي سه تار را نزد هيچ يک از استادان زمان ادامه نداد، خو را هيچ گاه نوازنده حرفه اي سه تار نمي دانست و ارائه ذوق خود را منحصر به مجالس دوستانه و محافل انس مي نمود. به نظر مي رسد وي به خاطر تحصيل موسيقي با تار، به نوعي از سه تار علاقه دارد که در محل خرک آن دايره اي يه قطر 7 تا 10 سانتي متر قرار دارد و خرک سه تار وي پوستي که به روي اين دايره کشيده شده، قرار گرفته است. اين سه تار که "سه تار پوستي" ناميده مي شود، به خاطر صداي دوگانه خود در حال حاضر کمتر مورد پسند قرار مي گيرد.
در سه تار نوازي ارسلان درگاهي، عناصري از موسيقي رديف مشاهده مي شود و سرعت و زمان بندي موسيقي قديم به همراهي ذوق و سليقه ي شخصي اش در ارائه مطلب شنيده مي شود؛ امّا سرعت و حالت مضراب و پايه هاي چهار مضراب، به تکنيک تارنوازي نزديک است.

ابوالحسن مشير معظم افشار (1282-1357) - آواز افشاري
وي از جمله نوازندگاني است که عشق به هنر موسيقي را وسيله ي شهرت و شناخت نساخت و به همين دليل منابع اندکي در مورد زندگي وي در دست است. با اين که از وي به عنوان شاگرد سه تار درويش خان و ابوالحسن صبا نام برده مي شود، امّا از چگونگي و مدت تحصيل موسيقي وي اطلاعي در دست نيست. مشير معظم از زمره ي نوازندگاني بود که قبل از ورود فن آوريِ ضبط صدا در صفحه يا نوار، درس آموخته و مشق ساز کزده بودند.
حالت اجراي موسيقي زنده و اثرگذاريِ ديدنِ نوازنده حين اجرا به صورت زنده، فرق بسياري با ارائه موسيقيِ ضبط شده دارد و نوازنده براي ارائه ي هر روش بايد کار و تمرين به خصوصي انجام داده باشد تا تخصص لازم را بدست آورد. در نتيجه ديدن و لذت بردن از ساز اکثر قدما، و از جمله مشير معظم، مقدم بر شنيدن آثار ضبط شده ي آنان است.
سه تار نوازي وي نزدکيِ زيادي به سه تارنوازي قديم دارد، با اين تفاوت که اين اجرا در سنين کهولت ضبط شده است و از نظر تميزي، قوّت و فدرت اجرا در مرتبه پايين تري قرار دارد. همراه بودن صداي واخوان در زمان اجراي ملودي، شروع با قدرت و با صلالب جمله ها، چپ و راست شمرده، و مهم تر از همه صدا و صدادهي اصيل سه تار در ساز وي او گوش مي رسد.

احمد عبادي (1283-1371) - دستگاه شور
احمد عبادي کوچک ترين فرزند يگانه ي زمان، استاد ميرزا عبدالله فراهاني، حافظ و انتقال دهنده رديف دستگاهي ايران بود. کوتاه شدن سايه پدر از سرِ وي در سيزده سالگي، با آن که باعث شد تا ادامه ي تحصيل موسيقي به صورت به کلاسيک و فراگيري رديف موسيقي پدر ناتمام بماند؛ امّا طرز نواحتن و تکنيک صحيح و استخوان بندي و جانمايه ي مضراب زدن به اسلوب قدما در خاطرش باقي ماند و بعدها همين دستمايه وي شد تا با کمک ذوق و ابداعات شخصي اش در برنامه هاي موسيقي اصيل راديو ايران بدرخشد و بارِ معرفي سه تار، اين ساز کهن و رو به فراموشي را به يک تنه به دوش بکشد.
ابداعات خاص او در زمينه ي نوازندگي با تک سيم سه تار و در تضاد قرار دادن اين صدا با صداي واخوان دار و پُر قدرتِ همه سيمها و تنظيم کوک هاي مختلف براي گوشه هاي گوناگون دستگاهها از اقدامات او براي حفظ و ارائه سه تار در حد سليقه عامه ي مردم بود. مضراب هاي قوي وي، چپ هاي با صلابت، ويبره هاي طولاني، شروع جمله هاي با قوّت، تک سيم هاي درخشان و شفاف، علاوه بر خُلق خوش و نيکش موجب شد تا طرفداران زيادي را جلب کند و بر تعدادي از نوازندگان هم دوره ي خود اثر زيادي داشته باشد.